به گزارش مرز اقتصاد، مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان یزد در نشست تفصیلی با خبرنگاران، با ترسیم تصویری دقیق، فنی و نگرانکننده از وضعیت منابع آب، بزرگترین خطر آبی استان را وخامت پایداری سفرههای زیرزمینی دانست و همزمان از اجرای پروژههای زیرساختی، تصمیمهای سخت در حوزه بازتخصیص آب صنایع، توسعه بازار آب و لزوم همراهی مردم برای عبور از تنش آبی سخن گفت؛ سخنانی که نشان میدهد آینده آب یزد به نقطهای حساس و تعیینکننده رسیده است.
مهندس جواد محجوبی، مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان یزد، در جمع خبرنگاران و در تشریح آخرین وضعیت منابع آبی استان، با اشاره به شرایط خاص اقلیمی و فشار بیسابقه بر منابع زیرزمینی، تأکید کرد: استان یزد امروز یکی از بحرانیترین وضعیتها را در حوزه آب کشور تجربه میکند، بهگونهای که سالانه با بیلان منفی ۲۴۰ میلیون مترمکعبی در منابع آب زیرزمینی مواجه است.
وی با بیان اینکه یزد دارای ۱۹ دشت است، افزود: ۱۶ دشت استان در وضعیت ممنوعه قرار دارد و از این تعداد، چهار دشت به دلیل فرونشست زمین جزو دشتهای ممنوعه بحرانی محسوب میشوند؛ موضوعی که نهتنها منابع آب، بلکه پایداری زیستمحیطی، اقتصادی و ایمنی سکونتگاهها را تهدید میکند.
بزرگترین خطر آبی یزد چیست؟
محجوبی در پاسخ به پرسش صریح یکی از خبرنگاران درباره بزرگترین خطر آبی استان گفت: خطر اصلی، صرفاً خشکسالی نیست؛ بلکه وخامت پایداری منابع آب زیرزمینی است. وقتی برداشتها از آب تجدیدپذیر فراتر میرود و مصرف با آب قابل برنامهریزی متناسب نمیشود، نتیجه آن فرونشست، افت کیفیت آب و از دست رفتن ذخایر راهبردی است.
وی تصریح کرد: تنها راه نجات، تطبیق مصرف با حدود ۸۵ درصد آب تجدیدپذیر استان است و این هدف بدون صرفهجویی واقعی و اصلاح الگوی مصرف در همه بخشها محقق نخواهد شد.
کمآبی یا سوءمدیریت؛ دغدغه اصلی مردم
مدیرعامل آب منطقهای یزد در پاسخ به این سؤال که مردم باید بیشتر نگران کمآبی باشند یا سوءمدیریت، توضیح داد: کمآبی یک واقعیت طبیعی است، اما اگر مدیریت مصرف و همراهی اجتماعی وجود نداشته باشد، همین کمآبی به بحران غیرقابل کنترل تبدیل میشود. هیچ پروژهای، حتی بزرگترین طرحها، بدون مدیریت تقاضا اثر پایدار نخواهند داشت.
بازتخصیص آب صنایع؛ تصمیم سخت اما اجتنابناپذیر
محجوبی یکی از مهمترین و دشوارترین تصمیمهای سالهای اخیر را بازتخصیص آب صنایع پرمصرف دانست و گفت: بر اساس مصوبه قانونی، صنایعی که مصرف سالانه بیش از ۳۰۰ هزار مترمکعب دارند، موظفاند آب مورد نیاز خود را از منابع غیرمتعارف تأمین کنند.
وی افزود: در استان یزد، ۳۰ منبع آبی صنعتی با مصرف سالانه حدود ۱۵ میلیون مترمکعب مشمول این قانون هستند که تاکنون سه میلیون مترمکعب، معادل ۲۰ درصد آن قطع و جایگزین شده است. سایر صنایع نیز حداکثر تا پایان سال ۱۴۰۶ فرصت دارند خود را با این شرایط تطبیق دهند.
به گفته محجوبی، در صورت عدم تطبیق، هزینه آب مصرفی این صنایع بر اساس قیمت آب غیرمتعارف اعمال خواهد شد؛ اقدامی که نشاندهنده جدیت حاکمیت در حفاظت از منابع محدود آب استان است.
بازار آب، کنتور هوشمند و مدیریت غیرسازهای
مدیرعامل آب منطقهای یزد با اشاره به اقدامات غیرسازهای، اجرای بازار آب یزد را یکی از تجربههای مهم استان دانست و گفت: این بازار تاکنون امکان تأمین ۲۰۰ هزار مترمکعب آب برای صنایع را فراهم کرده و نقش مؤثری در مدیریت انعطافپذیر منابع ایفا کرده است.
وی همچنین تجهیز چاهها به کنتور هوشمند را مهمترین شاخص طرح احیا و تعادلبخشی سفرههای زیرزمینی عنوان کرد و افزود: در حال حاضر ۹۷ درصد چاههای کشاورزی و ۸۶ درصد چاههای صنعتی استان به کنتور هوشمند مجهز شدهاند و هدفگذاری ما عبور از مرز ۹۰ درصد در همه بخشهاست.
پروژههای زیرساختی؛ تقویت تابآوری آبی یزد
محجوبی با اشاره به اقدامات دو سال اخیر، از بهرهبرداری از پروژههایی خبر داد که سالها نیمهتمام مانده بودند؛ از جمله سد مخزنی هرات با ظرفیت ۲۳ میلیون مترمکعب که پس از ۱۵ سال وارد مدار بهرهبرداری شد، هرچند به دلیل کاهش بارندگی، فعلاً ذخیره قابلتوجهی ندارد.
وی همچنین به تکمیل و بهرهبرداری از مخازن ذخیره آب شرب با ظرفیت مجموع ۶۰ هزار مترمکعب، راهاندازی نیروگاه برقآبی خلیلآباد با ظرفیت ۱.۷ مگاوات، اجرای خط انتقال آب شرب میبد و اردکان و آغاز ساخت مخزن ۵۰ هزار مترمکعبی جدید در کنار مخازن اصلی یزد اشاره کرد که ظرفیت ذخیرهسازی در پیک مصرف را تا ۲۰ درصد افزایش خواهد داد.
انتظار مردم و وعده مشخص
مدیرعامل آب منطقهای یزد در پاسخ به این پرسش که اگر جای مردم بود چه انتظاری از این شرکت داشت، گفت: انتظار شفافیت، عدالت در توزیع، برخورد قاطع با تخلفات و ارائه واقعیتها بدون پنهانکاری، مطالبهای بهحق است.
وی وعده داد: شرکت آب منطقهای یزد با تکیه بر مدیریت علمی، تکمیل پروژههای اولویتدار، حفاظت از منابع زیرزمینی و اطلاعرسانی شفاف، تمام توان خود را برای عبور استان از شرایط تنش آبی بهکار خواهد گرفت.
واکاوی و تحلیل عمیق
۱. یزد؛ پنجمین استان کشور از نظر وخامت منابع زیرزمینی
آمارهای ارائهشده نشان میدهد بحران آب در یزد وارد مرحلهای ساختاری شده است. رتبه پنجم وخامت منابع زیرزمینی، زنگ خطری است که نمیتوان آن را نادیده گرفت.
فرونشست زمین، پیامد مستقیم برداشت بیرویه است و آثار آن سالها باقی میماند.
مطالبه مردم، اقدام پیشگیرانه پیش از رسیدن به نقطه بیبازگشت است.
۲. بازتخصیص آب صنایع؛ آزمون شجاعت مدیریتی
قطع ۲۰ درصدی آب صنایع پرمصرف، اقدامی کمسابقه و پرهزینه از نظر اجتماعی و اقتصادی است.
اما ادامه وضعیت گذشته، هزینهای بهمراتب سنگینتر برای کل استان داشت.
مطالبه عمومی، اجرای کامل، عادلانه و بدون استثنای این قانون است.
۳. مدیریت مصرف؛ حلقه مفقوده نجات آب
پروژهها بدون اصلاح مصرف، تنها مسکن موقتاند.
همزمانی کنتور هوشمند، بازار آب و مشارکت بهرهبرداران، مسیر درستی است که باید تقویت شود.
مردم انتظار دارند صرفهجویی از شعار به عمل روزمره تبدیل شود.
۴. شفافیت و اعتماد عمومی
بیان صریح آمار، حتی اگر نگرانکننده باشد، اعتماد میسازد.
پنهانکاری در حوزه آب، سرمایه اجتماعی را فرسوده میکند.
مطالبه اصلی، استمرار این شفافیت است، نه مقطعی بودن آن.
۵. آینده آب؛ مسئولیت مشترک
آب، مسئله یک سازمان نیست.
مدیران، صنایع، کشاورزان، رسانهها و شهروندان، همگی در سرنوشت آب یزد سهیماند.
آینده پایدار، فقط با تصمیمهای سخت امروز ساخته میشود.