به گزارش مرز اقتصاد، به نقل از ایسنا، یک کارشناس مسائل غرب آسیا با اشاره به رقابت فزاینده میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی تصریح کرد: آنچه امروز میان ریاض و ابوظبی مشاهده میشود صرفاً یک اختلاف مقطعی یا سوءتفاهم دیپلماتیک نیست، بلکه نشانه ورود دو کشور به مرحلهای جدید از رقابت منطقهای است؛ رقابتی که ابعاد سیاسی، اقتصادی، امنیتی و حتی رسانهای پیدا کرده و در چند جبهه بهصورت همزمان در حال پیگیری است.
جعفر قنادباشی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به گزارشهای منتشرشده درباره نامه «محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان به «طحنون بن زاید آل نهیان» مشاور امنیت ملی امارات و گلایههای مطرحشده در آن درباره عملکرد ابوظبی در یمن و سودان اظهار کرد: هر دو کشور عربستان و امارات ساختار سیاسی مشابهی دارند و در یک محیط ژئوپلیتیکی مشترک قرار گرفتهاند، طبیعی است که میان این دو قدرت مهم عربی در حوزه خلیج فارس رقابت شکل بگیرد، اما سطح کنونی اختلافات نشان میدهد موضوع صرفاً اختلافات مرزی یا رقابت سنتی همسایگان نیست، بلکه بحث بر سر تعیین جایگاه قدرت برتر در معادلات جدید منطقهای است.
وی ادامه داد: پس از آغاز جنگ یمن در سال ۲۰۱۵، ائتلافی به رهبری عربستان شکل گرفت که چندین کشور عربی در آن حضور داشتند، اما به مرور زمان نقش تعیینکننده در میدان برای ریاض و ابوظبی باقی ماند. در سالهای ابتدایی هماهنگی بالایی میان دو طرف وجود داشت، اما از حدود پنج سال پیش، شکافها بهویژه در جنوب یمن آشکار شد. عربستان از ساختار رسمی دولت و شورای ریاستی حمایت میکرد، در حالی که امارات از شورای انتقالی جنوب پشتیبانی میکرد. این وضعیت عملاً به شکلگیری دو جریان سیاسی و امنیتی متفاوت در جنوب یمن انجامید و رقابت را از سطح پنهان به سطح میدانی منتقل کرد.
این تحلیلگر مسائل منطقهای با اشاره به اینکه رقابت ریاض و ابوظبی به یمن محدود نمانده است، گفت: در سالهای اخیر این رقابت به شاخ آفریقا و بهویژه سودان نیز کشیده شده است. در سودان، ارتش به رهبری «عبدالفتاح برهان» در ساختار رسمی قدرت قرار دارد و از سوی برخی بازیگران منطقهای از جمله عربستان مورد حمایت سیاسی قرار گرفته است. در مقابل، نیروهای پشتیبانی سریع به رهبری «محمد حمدان دقلو» روابط نزدیکی با امارات دارند و گزارشهایی درباره حمایت مالی و تسلیحاتی از این نیروها منتشر شده است.
قنادباشی با بیان اینکه سودان از نظر منابع طبیعی بهویژه طلا اهمیت بالایی دارد، افزود: ابوظبی طی سالهای اخیر به یکی از مراکز اصلی تجارت و بازصادرات طلا در جهان تبدیل شده و همین مساله باعث شده تحولات سودان برای آن اهمیت اقتصادی و راهبردی ویژهای پیدا کند. از سوی دیگر، عربستان نیز تمایل ندارد که رقیب منطقهایاش در دریای سرخ دست برتر را داشته باشد؛ چراکه این منطقه در امنیت دریایی و مسیرهای انرژی نقش کلیدی دارد، بنابراین تقاطع منافع در سودان به افزایش حساسیتها در یمن نیز انجامیده و دو پرونده بهصورت متقابل بر یکدیگر اثر گذاشتهاند.
وی در ادامه با اشاره به ابعاد اقتصادی رقابت دو کشور گفت: عربستان در سالهای اخیر با اجرای برنامههای توسعهای گسترده تلاش کرده جایگاه اقتصادی خود را ارتقا دهد و حتی برخی شرکتهای بینالمللی را تشویق کرده دفاتر منطقهای خود را به ریاض منتقل کنند؛ اقدامی که بهطور طبیعی با منافع اقتصادی امارات تلاقی پیدا میکند. همچنین اختلافنظرهای موجود بین دو کشور در چارچوب اوپک درباره سهمیههای تولید نفت نیز نشانهای از رقابت آنها بر سر مدیریت بازار انرژی است.
این کارشناس مسائل غرب آسیا درباره روابط این دو کشور با ایالات متحده آمریکا و انگلیس نیز اظهار کرد: هر دو کشور روابط راهبردی با غرب دارند، اما تغییر الگوی سرمایهگذاری عربستان و افزایش تعاملات مستقیم آن با واشنگتن میتواند حساسیتهایی را در میان برخی شرکای سنتی این کشور از جمله انگلیس ایجاد کرده باشد و در همین راستا برخی از کارشناسان ادعاهایی در مورد نقشآفرینی پنهان لندن در تشدید اختلافات بین ریاض و بوظبی مطرح میکنند.
وی در خصوص شایعاتی که هفته گذشته درباره درگذشت «محمد بن زاید آل نهیان» رئیس دولت امارات در فضای مجازی منتشر شده بود، نیز گفت: در شرایط رقابت منطقهای، جنگ رسانهای و عملیات روانی بخشی از ابزارهای فشار محسوب میشود. انتشار چنین شایعاتی میتواند با اهداف مختلفی از جمله سنجش واکنش افکار عمومی، ایجاد بیثباتی روانی یا ارسال پیامهای غیرمستقیم انجام شود، اما بدون مستندات معتبر نمیتوان کشور مشخصی را مسئول آن دانست.
قنادباشی در پایان تأکید کرد: روابط عربستان و امارات وارد مرحلهای از «رقابت مدیریتشده» شده است؛ به این معنا که دو کشور در برخی حوزهها همچنان همکاری دارند، اما همزمان در حال بازتعریف جایگاه خود در نظم جدید منطقهای هستند. تداوم یا کاهش این رقابت تا حد زیادی به تحولات میدانی در یمن و سودان، شرایط بازار انرژی و نحوه آرایش قدرتهای بزرگ در خاورمیانه بستگی خواهد داشت.