به گزارش مرز اقتصاد، عباس حاجی حسینی رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد با اشاره به جایگاه ویژه این استان در بهرهوری کشاورزی کشور اعلام کرد: با وجود آنکه سهم یزد از منابع آب و اراضی کشاورزی کشور کمتر از یک درصد است، اما این استان توانسته با تکیه بر دانش فنی، مدیریت منابع و توسعه کشتهای نوین سالانه حدود دو میلیون تن محصول کشاورزی تولید کند و ۱.۵ درصد تولیدات کشاورزی کشور را به خود اختصاص دهد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، اعلام کرد این استان با وجود محدودیت شدید منابع آبی و اقلیم خشک، به یکی از نمونههای موفق مدیریت منابع و بهرهوری در بخش کشاورزی کشور تبدیل شده است.
حاجی حسینی در نشست خبری به مناسبت هفته جهاد کشاورزی اظهار کرد: استان یزد با وجود آنکه تنها ۰.۸ درصد منابع آب و حدود ۰.۹ درصد اراضی کشاورزی کشور را در اختیار دارد، سالانه نزدیک به دو میلیون تن محصول کشاورزی تولید میکند و سهمی معادل ۱.۵ درصد از تولیدات کشاورزی کشور دارد.
وی با اشاره به سابقه تلاش و قناعت مردم این استان کویری گفت: در حالی که راندمان آبیاری در کشور حدود ۴۵ درصد است، این شاخص در استان یزد بیش از ۵۰ درصد است و همین موضوع باعث شده بهرهوری آب در کشاورزی استان در سطح بالایی قرار گیرد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان با بیان اینکه تنها حدود شش درصد از آب مصرفی کشاورزی استان برای تولید بیش از نیمی از محصولات کشاورزی استان استفاده میشود، تأکید کرد: مدیریت منابع آب و استفاده از فناوریهای نوین آبیاری مهمترین عامل موفقیت کشاورزی یزد محسوب میشود.
وی با اشاره به شرایط اقتصادی کشور، حذف ارز دولتی نهادههای کشاورزی، افزایش هزینههای تولید و اجرای طرحهای حمایتی، عملکرد مجموعه جهاد کشاورزی در تأمین کالاهای اساسی را مثبت ارزیابی کرد و گفت: با وجود افزایش قیمتها، از ابتدای سال تاکنون هیچ کمبودی در تأمین کالاهای اساسی در استان وجود نداشته است.
حاجی حسینی همچنین از وضعیت مناسب ذخایر استراتژیک استان خبر داد و افزود: ذخایر کالاهای اساسی و نهادههای دامی در شرایط بسیار مطلوبی قرار دارد و حتی در برخی بخشها بیش از ۴۶ هزار تن نهاده دامی شامل جو، ذرت و سویا در استان ذخیرهسازی شده است.
وی درباره تولیدات دامی استان نیز اظهار کرد: استان یزد در برخی محصولات پروتئینی دارای تولید مازاد است. به عنوان نمونه سال گذشته حدود ۲۴۵ هزار تن شیر و بیش از ۷۳ هزار تن گوشت مرغ در استان تولید شده که تقریباً دو برابر نیاز استان است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همچنین از انجام بیش از ۳۷.۵ میلیون قطعه جوجهریزی در سال گذشته خبر داد و گفت: مصرف روزانه گوشت مرغ در استان حدود ۱۲۰ تن است و مازاد تولید به استانهای کرمان، فارس، اصفهان و سیستان و بلوچستان ارسال میشود.
وی در خصوص تولید گوشت قرمز نیز بیان کرد: در حوزه دام سنگین استان یزد تولید مازاد دارد اما در حوزه دام سبک سالانه بین دو تا سه هزار تن کسری وجود دارد که برای رفع آن برنامه توسعه مگافارمهای دام سبک در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته وی تاکنون بیش از بیست طرح سرمایهگذاری در این حوزه شکل گرفته و چند واحد مگافارم نیز به بهرهبرداری رسیده است.
حاجی حسینی در بخش دیگری از سخنان خود به مدیریت منابع آب در کشاورزی اشاره کرد و گفت: از مجموع ۱۲۸ هزار هکتار اراضی کشاورزی استان، تاکنون بیش از ۳۸ هزار هکتار به سامانههای نوین آبیاری مجهز شده است.
وی همچنین افزود: ۹۸ درصد چاههای کشاورزی استان به کنتورهای هوشمند مجهز شدهاند و برداشت آب در این بخش به صورت حجمی مدیریت میشود.
در ادامه این نشست علیرضا طاقه باف معاون برنامهریزی و امور اقتصادی سازمان جهاد کشاورزی استان از بهرهبرداری ۴۸ طرح کشاورزی همزمان با هفته جهاد کشاورزی خبر داد.
وی گفت: این طرحها با سرمایهگذاری بیش از شش هزار میلیارد ریال اجرا شده و برای ۳۹۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد میکند.
به گفته وی این پروژهها شامل ۱۱ طرح در حوزه آب و خاک، چهار طرح در حوزه دام، ۱۰ طرح در حوزه تولیدات گیاهی، ۱۱ طرح پنل خورشیدی چاههای کشاورزی، پنج طرح صنایع تبدیلی، یک طرح عشایری و تعدادی پروژه در حوزه تعاون روستایی و منابع طبیعی است.
وی همچنین از پرداخت ۹۸۶ فقره تسهیلات به بهرهبرداران بخش کشاورزی به ارزش بیش از ۷۳۰۰ میلیارد ریال در سال گذشته خبر داد.
در بخش دیگری از نشست، اکبر شیخ علیشاهی معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان اظهار کرد: با وجود سهم کمتر از یک درصدی استان از اراضی کشاورزی کشور، یزد توانسته ۱.۵ درصد تولیدات کشاورزی کشور را به خود اختصاص دهد.
وی با اشاره به کشت محصولات راهبردی گفت: در حال حاضر حدود هشت هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت گندم و حدود سه هزار هکتار زیر کشت جو قرار دارد و پیشبینی میشود امسال بیش از ۳۰ هزار تن گندم در استان برداشت شود.
شیخ علیشاهی استان یزد را یکی از استانهای برتر کشور در حوزه کشت گیاهان دارویی دانست و افزود: کشت گیاهانی مانند آنغوزه، زیره سیاه و سایر محصولات کمآبخواه در استان توسعه یافته است.
وی همچنین به توسعه گلخانهها اشاره کرد و گفت: استان یزد با بیش از دو هزار و دویست هکتار گلخانه و تولید بیش از ششصد هزار تن محصول، از قطبهای مهم تولید گلخانهای کشور محسوب میشود.
وی از توسعه گلخانههای سازگار با اقلیم به منظور کاهش مصرف انرژی خبر داد و اعلام کرد: تاکنون پنجاه هکتار از این نوع گلخانهها ایجاد شده و برنامه توسعه ۳۸۰ هکتار دیگر نیز در دستور کار قرار دارد.
در ادامه نشست، مهدی غیب اللهی معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان اعلام کرد: استان یزد با وجود اقلیم خشک توانسته با استفاده از دانش فنی و مدیریت منابع آب حدود ۲۵ درصد تولیدات بخش دام و طیور استان را با تنها ۲.۵ درصد آب مصرفی کشاورزی تأمین کند.
وی افزود: استان یزد در تولید گوشت بلدرچین با تولید سالانه ۲۳۵۰ تن رتبه نخست کشور را دارد و در تولید کبک و بوقلمون نیز در میان استانهای برتر کشور قرار دارد.
وی همچنین از وجود ۱۵ هزار نفر شتر در استان خبر داد که معادل حدود ۱۰ درصد جمعیت شتر کشور است و برنامهریزی برای افزایش آن به ۲۵ هزار نفر در دست اجراست.
به گفته وی سال گذشته بیش از ۸۱ هزار تن گوشت طیور، ۴۴ هزار تن تخم مرغ، ۲۲۵ هزار تن شیر و بیش از ۱۰ هزار تن گوشت گاو و گوساله در استان تولید شده است.
در ادامه نشست، جواد شمس مدیر توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی استان نیز با اشاره به وظایف این بخش در حوزه تنظیم بازار گفت: تأمین کالاهای اساسی و نظارت بر بازار از مهمترین مأموریتهای این بخش است.
وی افزود: طی سال گذشته بیش از ۲۵۰۰ تن برنج، حدود ۳۵۰ تن شکر، ۸۶۶ تن مرغ منجمد، ۲۴۰ تن گوشت گوساله و بیش از ۳۶۰ تن روغن در قالب طرح تنظیم بازار در استان توزیع شده است.
در پایان نشست نیز علی اکبر رحمتیان معاون آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه مدیریت منابع آب گفت: توسعه سامانههای نوین آبیاری یکی از مهمترین برنامههای افزایش بهرهوری آب در کشاورزی استان است.
وی اعلام کرد: در سال گذشته بیش از ۷۶۲ هکتار از اراضی کشاورزی استان به سامانههای نوین آبیاری مجهز شده و برای اجرای این طرحها بیش از ۱۰۲ میلیون تومان کمک بلاعوض دولتی به ازای هر هکتار پرداخت شده است.
وی همچنین از اجرای طرح مطالعات شوری خاک در هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان خبر داد و گفت: یزد به عنوان پایلوت ملی استفاده از آبهای شور در کشاورزی انتخاب شده است.
واکاوی و تحلیل های خبر
الگوی بهرهوری آب در کشاورزی یزد
یزد در حالی توانسته ۱.۵ درصد تولید کشاورزی کشور را به خود اختصاص دهد که کمتر از یک درصد منابع آب کشور را در اختیار دارد. این موضوع نشان میدهد که کشاورزی این استان بیش از آنکه مبتنی بر منابع طبیعی باشد بر پایه مدیریت علمی منابع استوار شده است.
استفاده گسترده از سامانههای نوین آبیاری و مدیریت حجمی آب در چاههای کشاورزی باعث شده مصرف آب در این استان کنترل شود. نصب کنتورهای هوشمند و اجرای الگوی کشت نیز نقش مهمی در این روند داشته است.
در شرایطی که بحران آب به یکی از چالشهای جدی کشور تبدیل شده، تجربه یزد میتواند به عنوان یک مدل ملی برای مدیریت پایدار منابع آب در کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.
توسعه کشاورزی گلخانهای و محصولات کم آبخواه
یکی از مهمترین راهبردهای کشاورزی یزد توسعه گلخانهها و کشت محصولات سازگار با اقلیم خشک است. تولید بیش از ششصد هزار تن محصول گلخانهای نشان میدهد که این سیاست به موفقیت قابل توجهی رسیده است.
کشت گیاهان دارویی مانند آنغوزه و زیره سیاه نیز از دیگر اقداماتی است که علاوه بر مصرف آب کمتر، ارزش افزوده اقتصادی بالایی برای کشاورزان ایجاد میکند.
توسعه گلخانههای سازگار با اقلیم نیز گامی مهم برای کاهش مصرف انرژی در بخش کشاورزی محسوب میشود.
تقویت امنیت غذایی از طریق تولیدات دامی
بخش دام و طیور استان یزد نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی منطقه دارد. تولید مازاد گوشت مرغ و شیر باعث شده این استان به یکی از تأمینکنندگان محصولات پروتئینی در کشور تبدیل شود.
رتبه نخست کشور در تولید گوشت بلدرچین و جایگاه برتر در تولید بوقلمون نشاندهنده ظرفیت بالای این بخش است.
برنامه توسعه مگافارمهای دام سبک نیز میتواند در سالهای آینده وابستگی استان به واردات گوشت قرمز را کاهش دهد.
سرمایهگذاری و توسعه زیرساختهای کشاورزی
بهرهبرداری از ۴۸ پروژه کشاورزی با سرمایهگذاری شش هزار میلیارد ریالی نشان میدهد که توسعه زیرساختها در این بخش با جدیت دنبال میشود.
پروژههای مرتبط با آب و خاک، انرژی خورشیدی، صنایع تبدیلی و توسعه دامداریها نقش مهمی در افزایش بهرهوری کشاورزی استان دارند.
سرمایهگذاری در این بخش علاوه بر افزایش تولید، موجب ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی نیز میشود.
مدیریت بازار و ثبات تأمین کالاهای اساسی
در شرایطی که بازار کالاهای اساسی در بسیاری از مناطق کشور با نوسانات همراه است، مدیریت بازار در استان یزد توانسته ثبات نسبی ایجاد کند.
توزیع گسترده کالاهای اساسی و نظارت مستمر بر بازار از جمله اقداماتی است که موجب شده کمبودی در استان مشاهده نشود.
این موضوع نشان میدهد که مدیریت همزمان تولید و بازار میتواند به شکل مؤثری امنیت غذایی جامعه را تضمین کند.
جمعبندی
کشاورزی استان یزد نمونهای موفق از مدیریت منابع در شرایط اقلیم خشک است. ترکیب دانش فنی، توسعه فناوریهای نوین، اصلاح الگوی کشت و تلاش کشاورزان موجب شده این استان با وجود محدودیت شدید منابع آب به یکی از استانهای پیشتاز در بهرهوری کشاورزی کشور تبدیل شود. استمرار این روند میتواند الگوی مناسبی برای توسعه پایدار کشاورزی در سایر مناطق کمآب کشور باشد.