به نقل از ایرنا، حسن عباسنژاد در یک گفت و گو در پاسخ به این پرسش که برای کاهش آلودگی هوا و مقابله با ساختوسازهای افسارگسیخته در پایتخت چه باید کرد، گفت: باید میان وظایف قانونی دستگاههای متولی مدیریت شهری و سازمان حفاظت محیط زیست تفکیک قائل شد. سازمان محیط زیست متولی صدور مجوز برای تمامی ساختوسازهای شهری و برونشهری نیست و نمیتوان تمامی تبعات توسعه کالبدی شهر را متوجه این سازمان دانست.
وی تصریح کرد: با این حال، ما از منظر سیاستگذاری، نظارت بر الزامات زیستمحیطی، ارزیابی طرحها و مطالبهگری از نهادهای مسئول، حفظ ظرفیتهای زیستی تهران را با جدیت دنبال میکنیم.
عباسنژاد با بیان اینکه مساله تهران صرفاً کمبود سرانه فضای سبز نیست، افزود: تهران در شرایط تنش آبی است، بنابراین توسعه فضای سبز با الگوی پرمصرف آب، غیراقتصادی و ناپایدار است. سرانه فضای سبز زمانی اثرگذار است که با سه مؤلفه نگهداشت مطلوب، توزیع متوازن و تأمین پایدار آب همراه باشد.
وی تأکید کرد: توسعه فضای سبز تهران باید به سمت گونههای بومی و کمآببر، استفاده از پسابهای تصفیهشده، اصلاح الگوی آبیاری و مدیریت هوشمند حرکت کند. هر هکتار فضای سبز جدید باید با پاسخ به این پرسش همراه باشد که منبع تأمین آب پایدار آن چیست؟
ضرورت تقویت کمربند سبز تهران
این مقام مسئول با اشاره به نقش راهبردی کمربند سبز پیرامون تهران، خاطرنشان کرد: کمربند سبز تنها یک فضای تزئینی نیست بلکه پهنهای استراتژیک برای کنترل توسعه کالبدی شهر، جلوگیری از ساختوسازهای غیرمجاز، کاهش اثرات جزایر حرارتی و مهار گرد و غبار است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران گفت: رویکرد ما در اداره کل، دنبال کردن همزمان سه محور؛ کنترل توسعه خارج از ظرفیتهای محیطزیستی، ارتقای کیفیت فضای سبز موجود و حفاظت از کمربند سبز با لحاظ واقعیتهای اقلیمی یعنی تنش آبی است بدون برنامهریزی برای منابع آب پایدار، نمیتوان انتظار داشت این پهنهها در بلندمدت کارکرد محیطزیستی خود را حفظ کنند.
راهکار اصلی آلودگی هوا کنترل انتشار در مبدأ است
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه «مقطعی و واکنشی» در مدیریت بحران، گفت: آلودگی هوای پایتخت محصول برهمکنش زنجیرهای از عوامل است و نمیتوان با اقدامات پراکنده در روزهای آلوده، سالها انباشت منابع آلاینده را جبران کرد. مساله آلودگی هوا را نباید در قالب یک تقابل یا انتخاب بین خودرو و سوخت محدود کرد؛ بلکه خودروی فرسوده، سوخت نامناسب، ترافیک سنگین و ضعف در حملونقل عمومی، همگی حلقههای یک زنجیره هستند که باید بهطور همزمان اصلاح شوند.
اجرای بدون وقفه قانون هوای پاک فراتر از اقدامات مقطعی
عباسنژاد با اشاره به ماهیت چندعاملی آلودگی هوا، افزود: آلودگی هوای تهران حاصل برهمکنش مجموعهای از عوامل از جمله تردد وسایل نقلیه فرسوده، کیفیت سوخت، فعالیت صنایع، ساختوسازها، گردوغبار، شرایط اقلیمی و توسعه نامتوازن شهری است.
وی با تاکید بر اینکه راهکار اصلی، اجرای کامل و بدون وقفه تکالیف «قانون هوای پاک» است، خاطر نشان کرد: ما نباید منتظر روزهای آلوده باشیم تا واکنش نشان دهیم بلکه باید برای هر منبع انتشار، برنامه مشخص، زمانبندی، شاخص عملکرد و دستگاه مسئول تعیین شود و میزان پیشرفت آن بهصورت مستمر پایش گردد.
نقش حمل و نقل عمومی
این مقام مسئول در خصوص بخش حملونقل تصریح کرد: کاهش انتشار از این بخش، یکی از مهمترین اولویتهای تهران است. نوسازی ناوگان فرسوده، توسعه حملونقل عمومی پاک، برقیسازی ناوگان، توسعه مترو و اتوبوس و اجرای مؤثر معاینه فنی از اقدامات اساسی در این راستا محسوب میشوند.
وی خاطرنشان کرد: حتی اگر خودرویی استاندارد باشد در صورت استفاده از سوخت نامناسب، نمیتواند عملکرد مطلوب زیستمحیطی داشته باشد لذا ارتقای کیفیت سوخت نیز در کنار نوسازی ناوگان، ضرورتی انکارناپذیر است.
ضرورت برخورد قانونی با صنایع
عباسنژاد در مورد نقش صنایع در آلودگی هوا گفت: رویکرد ما برخورد با صنعت نیست بلکه الزام به رعایت استانداردها است. صنایع باید بهطور مستمر پایش شده و تجهیزات کنترل آلودگی آنها فعال باشد. واحدهایی که از الزامات قانونی تبعیت نکنند با اقدامات نظارتی بدون اغماض مواجه خواهند شد.
وی یادآور شد: فضای سبز اگرچه برای کیفیت محیط شهری ضروری است اما هرگز جایگزین کنترل انتشار آلایندهها از مبدأ نیست. در مورد واحدهایی که از الزامات قانونی تبعیت نمیکنند، اقدامات قانونی و نظارتی بدون اغماض انجام خواهد شد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران درباره نقش ساختوساز و فضای سبز گفت: نباید تصور کرد با توسعه فضای سبز میتوان انتشار آلایندهها از خودروها یا صنایع را جبران کرد. فضای سبز برای بهبود کیفیت زندگی، کاهش اثرات جزیره حرارتی و کنترل گردوغبار ضروری است اما بههیچوجه جایگزین کنترل انتشار از منابع آلاینده نیست.
وی همچنین بر لزوم اجرای جدی ضوابط کنترل گردوغبار در ساختوسازها، مدیریت مصالح و کنترل عملیات خاکبرداری تأکید کرد.
عباسنژاد خاطر نشان کرد: تهران امروز بیش از هر چیز به یک برنامه عملیاتی با خروجی قابل اندازهگیری نیاز دارد، برنامهای که مشخص کند در یک بازه زمانی معین، چه میزان خودروی فرسوده از چرخه خارج شده، چه میزان ناوگان عمومی برقی شده و چه میزان از انتشار آلایندهها کاهش یافته است.
وی اذعان داشت: حل آلودگی هوای تهران تنها با اقدامات یک دستگاه امکانپذیر نیست و نیازمند عزم مشترک مدیریت شهری، بخش حملونقل، صنعت و وزارتخانههای مرتبط است. اگر بخواهیم در یک جمله جمعبندی کنیم، راهحل اصلی آلودگی هوای تهران، کنترل انتشار در مبدأ است. برای برونرفت از این وضعیت باید از نگاه مقطعی فاصله گرفته و اجرای تکالیف «قانون هوای پاک» را به عنوان یک برنامه عملیاتی قابلسنجش و مستمر دنبال کنیم.
وی با بیان اینکه یکی از اولویتهای اصلی، کاهش انتشار از بخش حملونقل است، افزود: نوسازی ناوگان فرسوده، توسعه حملونقل عمومی پاک، برقیسازی اتوبوسها و مترو و جلوگیری از تردد خودروهای فاقد معاینه فنی، اقداماتی اجتنابناپذیر است. در کنار آن، ارتقای کیفیت سوخت نیز اهمیت حیاتی دارد چراکه حتی خودروی استاندارد با سوخت نامناسب، کارکرد زیستمحیطی مطلوبی نخواهد داشت.