به نقل از ایرنا، بانک جهانی در تازه‌ترین گزارش چشم‌انداز بازار کامودیتی‌ها اعلام کرد که با انباشت شوک‌های جهانی، قیمت نفت، گاز طبیعی، مواد غذایی و فلزات در سال جاری به‌شدت افزایش یافته است. این نهاد جهانی همچنین هشدار داده است که در صورت تشدید درگیری‌های خاورمیانه و تداوم آسیب‌دیدن زیرساخت‌های نفتی روسیه، اوضاع می‌تواند وخیم‌تر هم شود.
بر پایه این گزارش، انتظار می‌رود که قیمت کامودیتی‌ها در سال آینده هفت درصد کاهش یابد؛ با این حال، تداوم شوک‌ها، از جمله پیش‌بینی‌ها درباره وقوع پدیده «اِل‌نینو» با شدیدترین اثرات آب‌وهوایی از سال ۱۹۵۰ تاکنون، ممکن است قیمت مواد غذایی را همچنان بالا نگه دارد و خطر افزایش تورم و اتخاذ سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه‌تر را افزایش دهد.
بانک جهانی هشدار داده که اقتصاد جهانی در شرایط کنونی در برابر شوک‌های احتمالی عرضه آسیب‌پذیرتر شده است. ذخایر جهانی نفت در جریان جنگ خاورمیانه به‌شدت کاهش یافته و انتظار می‌رود که عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ حدود ۵.۲ درصد افت کند؛ کاهشی که صرف نظر از رکود جهانی سال ۲۰۲۰، بزرگ‌ترین کاهش در چهار دهه گذشته خواهد بود.
به گفته آیهان کوز، معاون اقتصاددان ارشد بانک جهانی «بازارهای کامودیتی به‌طور همزمان با چند شوک بزرگ روبه‌رو شده‌اند. افزایش هزینه‌های انرژی و اختلالات تجاری، قیمت طیف گسترده‌ای از کالاها را بالا می‌برد و خطر تشدید تورم، ناامنی غذایی و تضعیف رشد اقتصادی را افزایش می‌دهد.»
بانک جهانی، این گزارش را که دو بار در سال منتشر می‌شود، ۲ روز پیش از آنکه وزیران خارجه ۲۰ اقتصاد بزرگ جهان برای نشستی در آتلانتا در ایالت جورجیای آمریکا گرد هم بیایند منتشر کرد؛ نشستی که در آن جنگ خاورمیانه و جنگ اوکراین از محورهای آن خواهند بود.
طبق این گزارش، بانک جهانی تاکنون ۸.۷ میلیارد دلار وام کم‌بهره و سایر کمک‌های در اختیار ۲۵ کشوری قرار داده که از جنگ خاورمیانه آسیب دیده‌اند. این گزارش همچنین حاکی از آن است که قیمت جهانی انرژی در سال جاری میلادی، ۳۲ درصد افزایش یافته و به بالاترین سطح خود از زمان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ رسیده است.
پیش‌بینی می‌شود که با کاهش تولید نفت، قیمت برنت در کوتاه‌مدت همچنان بالا بماند و به طور متوسط در سال جاری به ۹۲ دلار در هر بشکه برسد. به گفته این نهاد، اگر پیش‌بینی نمی‌شد که تقاضای نفت در سال جاری ۲.۵ درصد کاهش یابد، قیمت‌ها حتی بالاتر می‌رفت. این کاهش تقاضا به لحاظ شدت، پس از شوک ناشی از همه‌گیری کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰ و بحران نفتی سال ۱۹۸۰، سومین افت بزرگ ثبت‌شده خواهد بود.
در این گزارش آمده است که انتظار می‌رود قیمت مواد غذایی در سال ۲۰۲۶ اندکی بیش از ۱۰ درصد افزایش یابد. اختلال در ارسال محموله‌های غلات در دریای سیاه ناشی از درگیری‌های روسیه و اوکراین، از عوامل اصلی این افزایش است. همچنین پیش‌بینی می‌شود که قیمت مواد غذایی در سال ۲۰۲۷ بیش از هفت درصد دیگر رشد کند و در مجموع، طی این ۲ سال حدود ۱۸ درصد افزایش یابد.
طبق گزارش بانک جهانی، در یک سناریوی ناخوشایند، تلفیق پدیده ال‌نینو، اختلالات بیشتر در جابه‌جایی غلات از دریای سیاه، تشدید درگیری‌های خاورمیانه و ادامه آسیب به زیرساخت‌های نفتی روسیه می‌تواند قیمت مواد غذایی را ۱۲ درصد از سطح پیش‌بینی‌شده بالاتر ببرد. این نهاد هشدار داده که این وضعیت ممکن است به ایجاد بحرانی غذایی مشابه بحران اوایل دهه ۲۰۱۰ منجر شود؛ بحرانی که بیش از ۴۰ میلیون نفر دیگر را به ورطه فقر شدید کشاند.
افزون بر این، انتظار می‌رود که قیمت کودهای شیمیایی در سال ۲۰۲۶ و ناشی از جهش قیمت اوره، حدود ۱۴ درصد افزایش یابد و پیش‌بینی می‌شود که قیمت کود در سال ۲۰۲۷ به سطح سال ۲۰۲۵ بازگردد.
این نهاد جهانی همچنین پیش‌بینی کرد که قیمت فلزات در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۵ درصد افزایش یابد و به رکوردی تازه برسد. بر این اساس، قیمت آلومینیوم، مس و قلع تحت تاثیر اختلال در عرضه و تقاضای قوی ناشی از سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و مراکز داده، همگی رکوردهای جدیدی ثبت خواهند کرد.
طبق گزارش بانک جهانی، همچنین پیش‌بینی می‌شود که قیمت فلزات گرانبها در سال ۲۰۲۶ حدود ۴۰ درصد جهش کند. افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن در پی ابهامات ژئوپلیتیکی، عامل اصلی این رشد خواهد بود و انتظار می‌رود که این روند در سال ۲۰۲۷ اندکی تعدیل شود.