به نقل از ایرنا، دانشگاه فقط مجموعهای از ساختمان، کلاس یا صندلیهای آموزشی نیست بلکه جایی است که آینده یک جامعه در آن شکل میگیرد و دانشجویانی که امروز در کلاسهای درس نشستهاند فردا در قامت متخصص، مدیر، معلم، مهندس، پژوهشگر و کارآفرین بار توسعه و آبادانی کشور را بر دوش خواهند کشید.
سرمایهگذاری در آموزش عالی هزینهای برای امروز نیست بلکه پشتوانهای برای فردای کشور است و هرچه مسیر تحصیل و دستیابی جوانان به دانش و تخصص هموارتر باشد امکان ماندگاری نیروهای توانمند در شهرها و استفاده از ظرفیتهای بومی برای توسعه نیز افزایش مییابد.
با این حال مسیر دانشجو شدن و دانشجو ماندن همیشه به علاقه و تلاش جوانان محدود نمیشود چرا که فاصله محل تحصیل، هزینه اسکان، نبود خوابگاه، وضعیت حملونقل و دسترسی نداشتن به امکانات آموزشی مناسب گاه به اندازه دشواریهای علمی، بر سر راه ادامه تحصیل دانشجویان قرار میگیرد.
در چنین شرایطی وجود مراکز آموزش عالی در شهرستانها بهویژه مناطقی که دانشجویان برای رسیدن به دانشگاههای مرکز استان یا شهرهای بزرگتر باید هزینه و مسافت بیشتری را تحمل کنند اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
مرکز آموزش عالی سلسله نیز در همین چارچوب طی سالهای گذشته میزبان صدها دانشجو بوده است و اکنون نگرانیهایی درباره آینده آن چالشهای قدیمی زیرساختی و وضعیت خوابگاه دانشجویان را دوباره در کانون توجه قرار داده است.
مرکزی که با ۲ رشته آغاز کرد و توسعه یافت
مرکز آموزش عالی شهرستان سلسله که از مراکز اقماری(دانشگاه اقماری به واحد یا مرکز دانشگاهیای گفته میشود که در شهری غیر از محل اصلی دانشگاه ایجاد شده، اما از نظر مدیریت، برنامههای آموزشی، بودجه و ساختار اداری به دانشگاه مادر وابسته است) زیر نظر دانشگاه لرستان به شمار میرود فعالیت خود را در سال ۱۳۹۰ با ۲ رشته «ریاضیات و کاربردها» و «مهندسی نرمافزار» آغاز کرد و در همان سالهای ابتدایی توانست دانشجویان قابل توجهی را از نقاط مختلف جذب کند بهگونهای که بنا بر اطلاعات موجود حدود ۸۰ درصد دانشجویان این مرکز غیربومی بودند.
با گذشت زمان رشتههای تحصیلی این مرکز افزایش و دامنه فعالیت آن گسترش یافت تا جایی که سالهای اخیر بیش از ۷۰۰ دانشجو در آن مشغول به تحصیل بودند اما توسعه کمی فعالیتهای آموزشی همزمان با یک مشکل اساسی، نبود ساختمان ملکی متعلق به دانشگاه و استقرار مرکز در فضاهای اجارهای همراه بود.
این مرکز طی سالهای فعالیت خود از چند واحد و ساختمان آموزشی وابسته به مرکز فنی و حرفهای شهرستان استفاده کرده و همین موضوع در دورههای مختلف محل اختلاف و مناقشه میان مجموعههای آموزشی بوده است.
از یک سو مسئولان فنی و حرفهای معتقد بودهاند ساختمانها و فضاهای مورد استفاده برای آموزشهای مهارتی مورد نیاز این مجموعه است و از سوی دیگر دانشگاه بر ضرورت حفظ روند تحصیل دانشجویان و جلوگیری از اختلال در فعالیتهای آموزشی تاکید داشته است که این اختلافها در مقاطع مختلف با میانجیگری مسئولان وقت مدیریت شده اما به دلیل نبود یک راهحل پایدار و تامین فضای ملکی نگرانیها هر بار با شکل و شمایلی تازه بازگشته است.
نگرانی از آینده؛ دانشجویان چه میگویند؟
زمزمههایی که در روزهای اخیر درباره احتمال تعطیلی یا جمعآوری برخی مراکز اقماری دانشگاه لرستان مطرح شده بار دیگر دانشجویان و خانوادههای آنان را نگران کرده است.
هرچند معاون آموزشی دانشگاه لرستان این ادعا را رد کرده و تاکنون نیز تصمیم رسمی و قطعی درباره تعطیلی مرکز آموزش عالی سلسله اعلام نشده است اما طرح چنین مباحثی در کنار مشکلاتی مانند کاهش شمار دانشجویان و نبود خوابگاه، دغدغههایی را میان دانشجویان ایجاد کرده است.
یکی از دانشجویان این مرکز که خود را فاطمه معرفی میکند میگوید: برای خیلی از خانوادهها تحصیل دخترشان در یک مرکز آموزشی نزدیک به محل زندگی فقط یک انتخاب ساده نیست بلکه یک فرصت مهم برای ادامه تحصیل است و اگر این مرکز نباشد بعضی دانشجویان باید به خرمآباد یا شهرهای دیگر بروند و این موضوع هزینههای رفتوآمد و اسکان را افزایش میدهد.
وی ادامه میدهد: دانشجو فقط شهریه و درس ندارد، اگر دانشجو غیربومی باشد باید اجاره خانه، هزینه غذا و رفتوآمد را هم تامین کند، حتی وقتی دانشگاه بخشی از هزینهها را پرداخت کند پیدا کردن محل مناسب و هماهنگ شدن با شرایط زندگی دانشجویی خودش یک مشکل است.
دانشجوی دیگری با نام مریم نیز میگوید: نگرانی اصلی ما این است که تکلیف آینده مرکز روشن نباشد، وقتی صحبت از کاهش دانشجو یا تغییر در وضعیت مراکز اقماری میشود طبیعی است که دانشجو نگران شود چرا که چند سال از عمرش را برای تحصیل برنامهریزی کرده و باید بداند دانشگاهی که در آن درس میخواند چه آیندهای دارد.
وی میافزاید: ما انتظار نداریم همه مشکلات یکشبه حل شود اما حداقل باید برای فضای آموزشی، خوابگاه و آینده رشتهها یک برنامه مشخص وجود داشته باشد چرا که دانشجو با ابهام نمیتواند برای آینده خود تصمیم بگیرد.
خوابگاهی که نبودش هزینه تحصیل را سنگینتر میکند
یکی دیگر از دانشجویان مرکز آموزش عالی سلسله که روستای محل زندگیش با دانشگاه فاصله بسیاری دارد میگوید که مهمترین دغدغه دانشجویان خارج از شهرستان مسئله اسکان است.
زینب اظهار میکند: دانشجوی غیربومی اگر خوابگاه داشته باشد حداقل بخش بزرگی از نگرانیهایش برطرف میشود اما وقتی مجبور باشد برای چند نفر خانه اجاره کند هزینهها و مشکلات بیشتری به وجود میآید.
به گفته وی هرچند دانشگاه در تامین بخشی از هزینه اجارهبهای محل اسکان دانشجویان کمک میکند اما اجاره ساختمان شخصی نمیتواند بهطور کامل جایگزین خوابگاه دانشجویی شود.
او ادامه میدهد: خوابگاه فقط یک اتاق برای خواب نیست بلکه محیطی است که برای زندگی دانشجویی طراحی شده و نظارت و امکانات خاص خود را دارد اما خانه اجارهای ممکن است از نظر هزینه، امنیت، امکانات یا فاصله با دانشگاه مشکلاتی داشته باشد.
دانشجوی دیگری نیز معتقد است نبود خوابگاه میتواند در تصمیم برخی داوطلبان برای انتخاب این مرکز اثرگذار باشد.
وی میگوید: وقتی یک داوطلب ببیند دانشگاهی ساختمان و خوابگاه مشخص و امکانات پایدار دارد با خیال راحتتری انتخاب رشته میکند اما اگر درباره محل تحصیل یا اسکان ابهام وجود داشته باشد ممکن است سراغ شهر دیگری برود و همین مسئله در کاهش شمار دانشجویان هم موثر باشد.
دغدغه داوطلبان بومی؛ دانشگاه در شهر خودمان بماند
نگرانی درباره آینده مرکز آموزش عالی سلسله تنها به دانشجویان فعلی محدود نیست و برخی داوطلبان و خانوادههایی که تمایل دارند فرزندانشان در شهر محل سکونت یا نزدیک به آن تحصیل کنند نیز وضعیت این مرکز را دنبال میکنند.
یکی از داوطلبان کنکور که قصد انتخاب رشته در دانشگاههای استان را دارد به خبرنگار ایرنا میگوید: برای ما مهم است که انتخابهای متنوعی داشته باشیم، اگر مرکز آموزشی شهرستان تقویت شود و رشتههای مورد نیاز دانشآموزان را داشته باشد، بسیاری از خانوادهها ترجیح میدهند فرزندانشان نزدیکتر به محل زندگی تحصیل کنند.
وی معتقد است تضعیف مراکز آموزش عالی شهرستانها میتواند موجب تمرکز بیشتر دانشجویان در مرکز استان و شهرهای بزرگ شود در حالی که توسعه متوازن آموزشی نیازمند توجه به ظرفیت همه مناطق است.
یکی از والدین دانشجویان نیز میگوید: دانشگاه برای شهرستان فقط محل درس خواندن چند صد دانشجو نیست، حضور دانشجویان، اساتید و فعالیتهای علمی به پویایی فرهنگی و اجتماعی منطقه هم کمک میکند.
به گفته وی حفظ مراکز آموزش عالی باید همراه با آسیبشناسی و اصلاح باشد و نمیتوان صرفا به دلیل وجود برخی مشکلات صورت مسئله را پاک کرد.
با حذف مرکز بهشدت مخالفیم
فرماندار سلسله نیز با اشاره به کاهش شمار دانشجویان دانشگاه اقماری تکجنسیتی خواهران در این شهرستان گفت: مردم و مسئولان شهرستان نسبت به حفظ و تداوم فعالیت این مرکز حساسیت دارند.
مریم ملکی صادقی در گفتوگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: دانشگاه اقماری خواهران سلسله از جمله مراکز تکجنسیتی است که در سالهای گذشته با کاهش شمار دانشجویان مواجه بوده و از وجود حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ دانشجو به قریب ۲۰۰ دانشجو رسیده اما مردم و مسئولان شهرستان نسبت به حفظ و تداوم فعالیت آن حساسیت دارند.
وی افزود: سال گذشته موضوع حذف خوابگاه این دانشگاه به دلیل هزینهبر بودن آن کلید خورد و مشکلاتی را برای دانشجویان ایجاد کرد هرچند اکنون هزینه هایی از سوی دانشگاه برای اجاره خوابگاه به دانشجویان تعلق می گیرد اما مشکلات خاص خود را دارد.
فرماندار سلسله با بیان اینکه برخی مسائل مربوط به دانشگاههای اقماری و تصمیمگیری درباره ادامه فعالیت آنها زیر نظر مرکز استان انجام میشود تصریح کرد: تاکنون تصمیم قطعی و رسمی درباره حذف این دانشگاه در شهرستان سلسله اعلام نشده است.
ملکی صادقی گفت: با توجه به کاهش تعداد دانشجویان پیشتر پیشنهادهایی برای استفاده از بخشی از ظرفیت و فضاهای در اختیار دانشگاه مطرح شده بود که یکی از آنها ایجاد مرکز آموزش فنی و حرفهای ویژه خواهران در یکی از ساختمانهای این مجموعه بود.
وی ادامه داد: ساختمانهای مورد استفاده این دانشگاه بهصورت استیجاری و با استفاده از امکانات و ظرفیتهای موجود در اختیار آن قرار گرفته است و باید برای تداوم فعالیت و بهرهبرداری بهتر از این فضاها برنامهریزی مناسبی انجام شود.
فرماندار سلسله تاکید کرد: اگر برنامهای برای حذف یا جمعآوری دانشگاه اقماری خواهران سلسله وجود داشته باشد مسئولان شهرستان و مردم با آن مخالف هستند و پیگیریهای لازم برای روشن شدن برنامه مسئولان دانشگاه در این زمینه انجام خواهد شد.
رد ادعای تعطیلی مراکز اقماری
در پیگیریهای خبرنگار ایرنا درباره ادعای مطرح شده پیرامون احتمال تعطیلی مراکز اقماری کیانوش بارانی بیرانوند معاون آموزشی دانشگاه لرستان این موضوع را رد کرد.
وی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا ادعای در آستانه تعطیلی بودن مراکز اقماری را تکذیب اما از ارائه توضیحات بیشتر درباره برنامه دانشگاه لرستان در خصوص آینده این مراکز خودداری کرد.
اظهارات معاون آموزشی دانشگاه لرستان از یک سو میتواند بخشی از نگرانیهای دانشجویان و خانوادهها را کاهش دهد اما از سوی دیگر تداوم پرسشها درباره وضعیت مرکز آموزش عالی سلسله و دیگر مراکز اقماری نشان میدهد که شفافسازی درباره برنامههای بلندمدت رشتههای تحصیلی، زیرساختها و وضعیت خوابگاهها همچنان ضرورتی جدی است.
از اجاره ساختمان تا ضرورت یک راهحل پایدار
مرکز آموزش عالی سلسله در طول حدود ۱۵ سال فعالیت خود نشان داده که ظرفیت جذب دانشجو و ایفای نقش آموزشی را دارد چنانکه افزایش رشتهها و تحصیل بیش از ۷۰۰ دانشجو در سالهای اخیر گواهی بر وجود این ظرفیت بوده است.
با این حال نمیتوان از مشکلات زیرساختی این مرکز نیز چشمپوشی کرد، اجارهای بودن ساختمانها و وابستگی به فضاهای متعلق به مجموعهای دیگر نمیتواند یک الگوی پایدار برای توسعه آموزش عالی باشد.
از سوی دیگر کاهش شمار دانشجویان نیز مسئلهای است که باید ریشههای آن بهطور دقیق بررسی شود، آیا نبود خوابگاه و امکانات رفاهی در این کاهش موثر بوده است؟ آیا محدود بودن رشتههای تحصیلی یا تغییر الگوی انتخاب داوطلبان در این وضعیت نقش دارد؟ آیا میتوان با تعریف رشتههای مورد نیاز منطقه و تقویت امکانات بار دیگر بر جذابیت این مرکز افزود؟
پاسخ به این پرسشها میتواند مسیر آینده را روشنتر کند، مسیری که شاید نه در تعطیلی شتابزده و نه در ادامه فعالیت بدون حل مشکلات بلکه در بازنگری کارشناسی و برنامهریزی برای استفاده بهتر از ظرفیتهای موجود باشد.
آینده دانشگاه؛ تصمیمی فراتر از یک ساختمان
دانشجو سرمایه انسانی کشور است و هر تصمیمی درباره مراکز آموزشی باید در نهایت با این نگاه سنجیده شود که چه تاثیری بر فرصت تحصیل جوانان و آینده توسعه منطقه خواهد داشت.
مرکز آموزش عالی سلسله امروز بیش از هر چیز نیازمند تعیین تکلیف و برنامهریزی روشن است تا نگرانیهای دانشجویان فعلی و داوطلبان آینده را برطرف کند و مشکلات واقعی زیرساختی و هزینههای اداره این مرکز را نادیده نگیرد.
بیتردید دانشگاهها نیز با محدودیتهای مالی، کاهش جمعیت دانشجویی و ضرورت استفاده بهینه از منابع مواجه هستند اما این واقعیت نباید موجب شود نقش آموزش عالی در شهرستانها تنها با محاسبه تعداد دانشجو یا هزینه اجاره چند ساختمان ارزیابی شود.
تقویت رشتههای متناسب با نیازهای روز، استفاده مشترک و برنامهریزیشده از ظرفیتهای آموزشی موجود، تعیین تکلیف پایدار فضای فیزیکی و توجه جدی به مسئله اسکان دانشجویان غیربومی میتواند راهی برای تبدیل چالشهای امروز به فرصتی برای بازآفرینی این مرکز باشد.
آنچه دانشجویان و خانوادههای آنان انتظار دارند نه وعدههای مبهم بلکه تصویری روشن از آینده است آیندهای که در آن جوانی که با امید ورود به دانشگاه مسیر کنکور و تحصیل را آغاز میکند، نگران تعطیلی محل درس، اجارهای بودن کلاس یا پیدا کردن سرپناه برای ادامه تحصیل نباشد.
حفظ و تقویت مراکز آموزش عالی هر جا که ظرفیت و نیاز واقعی وجود دارد سرمایهگذاری برای فردای کشوری است که آبادانی آن بیش از هر چیز به دست همین دانشجویانی ساخته میشود که امروز در جستوجوی کلاس، کتاب، خوابگاه و آیندهای روشنتر هستند.