به گزارش مرز اقتصاد
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد از برگزاری مرحله پایانی چهارمین رویداد کشوری «سماکاپ» در پنج محور اصلی طی روزهای بیست‌ویکم و بیست‌ودوم آبان در پنج سالن مجتمع مدارس سما یزد خبر داد؛ رویدادی که با مشارکت دستگاه‌های آموزشی و مهارتی، قرار است میزبان ۶۰۰ دانش‌آموز برگزیده از سراسر کشور باشد و تاکنون حضور ۳۰۰ تیم از ۱۱ استان در آن قطعی شده است.
یزد بار دیگر به کانون رقابت‌های ملی دانش‌آموزی تبدیل می‌شود؛ مرحله پایانی چهارمین رویداد کشوری «سماکاپ» با حضور دانش‌آموزان برگزیده از استان‌های مختلف، روزهای بیست‌ویکم و بیست‌ودوم آبان‌ماه در مجتمع مدارس سما شهر یزد برگزار خواهد شد. برگزارکنندگان می‌گویند این رویداد با محوریت رقابت علمی و مهارتی، در پی ایجاد نشاط، امیدآفرینی، شناسایی استعدادها و تقویت زیست‌بوم تربیتی است.
محمدرضا دهقانی اشکذری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد، سه‌شنبه بیست‌وهشتم مهرماه در نشست خبری با اعلام برگزاری مرحله پایانی این رقابت‌ها در پنج محور اصلی، از حضور ۶۰۰ نفر از دانش‌آموزان برگزیده سراسر کشور به میزبانی شهر میراث جهانی یزد خبر داد و گفت: این مسابقات طی روزهای بیست‌ویکم و بیست‌ودوم آبان در پنج سالن مجتمع مدارس سما شهر یزد برگزار می‌شود.
وی هدف رویداد را فراتر از یک رقابت صرف دانست و تصریح کرد: ایجاد نشاط در نسل جوان و نوجوان از اهداف مهم چنین برنامه‌هایی است؛ چرا که معتقدیم یکی از دستاوردهای «جنگ بزرگ جهانی امروز علیه کشورمان» باید کاشت بذر امید در دل این نسل باشد و این مهم نیازمند فراهم کردن عرصه‌های رقابت و سرگرمی در بستر علمی است.
دهقانی با اشاره به نقش رویداد در شناسایی و میدان دادن به استعدادها افزود: ایران بزرگ علاوه بر ظرفیت‌های نظامی و موشکی، از نیروهای انسانی توانمندی برخوردار است و باور داریم برای ارج نهادن به این نیروها و رشد و پیروزی ملت ایران در جنگ اراده‌ها باید فرصت ظهور و بروز به آنان داد؛ برگزاری این رقابت‌ها می‌تواند به شایسته‌سالاری در جامعه نیز کمک کند.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد بر ضرورت همکاری کارآمد در همه ابعاد زیست‌بوم تربیت تأکید کرد و گفت: دانشگاه آزاد یزد با ۲۰ هزار دانشجو در ۱۰ واحد دانشگاهی و حدود ۴۵۰۰ دانش‌آموز در مدارس سما و سعادتِ هفت شهر استان یزد، مجموعه‌ای برخوردار از زنجیره کامل آموزش است و معتقدیم هم‌افزایی بین دانشگاه و مدارس می‌تواند موجب تحقق بهتر اهداف شود. وی یادآور شد که در این دوره، در کنار دانشگاه آزاد یزد، دستگاه‌های دیگری مانند سازمان فنی و حرفه‌ای و آموزش و پرورش نیز در برگزاری رویداد همکاری دارند.
در ادامه این نشست، سید علی المدرسی معاون دانشگاه و دبیر شورای نظارت و هماهنگی سما استان یزد از اهتمام این مجموعه به اجرای مدل‌های تربیتی با تلفیق عرصه و پایه در امور تربیتی با عنوان «شمسه حکمت» خبر داد. وی گفت: رویداد ملی سماکاپ با هدف تعالی‌بخشی ابعاد شخصیتی و رشدی دانش‌آموزان در پنج محور اصلی برگزار می‌شود که شامل تاک‌کاپ ویژه کودکان پیش‌دبستانی، رباتیک، سخنرانی علمی، محتوای دیجیجال و اختراعات و دست‌سازهاست.
المدرسی با اشاره به گستره مشارکت در این دوره بیان کرد: جمعاً ۱۰ هزار دانش‌آموز از سراسر کشور در این دوره شرکت کرده‌اند و پیش‌بینی می‌شود ۶۰۰ دانش‌آموز برگزیده در مرحله نهایی در یزد حضور یابند. وی خاطرنشان کرد: این رویداد در ۸۸ رشته مهارتی ذیل پنج محور اصلی برگزار می‌شود و امیدواریم بتوانیم ۸۸ قهرمان در عرصه‌های مختلف به جامعه و کشور عرضه کنیم.
معاون دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد با تأکید بر نقش رسانه در اجتماعی‌سازی پیام رویداد گفت: انتقال این پیام به جامعه و برنامه‌ریزی برای معتبر شناختن فرزندانمان در این بخش و رشد دادن آنان، کاری تخصصی مربوط به حوزه رسانه است؛ از این‌رو خواستار حمایت ویژه اهالی رسانه برای تبدیل این رویداد به یک «سماکاپ ایران جان» در جهت تعالی و پیشرفت کشور هستیم.
رضا مسرور دبیر اجرایی رویداد نیز با اشاره به تداوم میزبانی یزد گفت: یزد برای دومین سال متوالی میزبان این رقابت‌هاست و منتخبین مسابقات مرحله استانی در مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و دوم از مدارس سما و سعادت کشور، طی دو روز در این شهر رقابت خواهند کرد. وی افزود: امسال برخلاف دوره‌های گذشته، متخصصین آموزش و پرورش، سازمان فنی و حرفه‌ای و باشگاه پژوهشگران جوان نیز در امر داوری مشارکت دارند.
مسرور با اعلام آخرین آمار تیم‌های قطعی‌شده اظهار کرد: تاکنون حضور ۳۰۰ تیم از ۱۱ استان در این رقابت‌ها قطعی شده و سایر استان‌ها نیز تا پایان ماه جاری فرصت دارند پس از برگزاری مسابقات استانی، برگزیدگان خود را برای حضور در مرحله پایانی معرفی کنند. وی همچنین اعلام کرد: کلیه هزینه‌های دانش‌آموزان شرکت‌کننده، حتی هزینه ایاب و ذهاب و اسکان، برعهده خود مدارس است. دبیر اجرایی رویداد در پایان از برنامه‌های جنبی همچون بازدید دانش‌آموزان از جاذبه‌های گردشگری شهر میراث جهانی یزد یاد کرد.
واکاوی و تحلیل
یک: کارکرد اجتماعی رویداد؛ امیدآفرینی و نشاط علمی
در ادبیات برگزارکنندگان، «نشاط» صرفاً یک کلیدواژه تزئینی نیست؛ بلکه به‌عنوان هدف سیاستی معرفی می‌شود. وقتی رقابت‌های علمی و مهارتی در قالب جشنواره اجرا می‌شود، خروجی آن می‌تواند از فضای خشک آموزشی فاصله بگیرد و به تجربه‌ای انگیزشی تبدیل شود؛ تجربه‌ای که برای نوجوان، «دیده‌شدن» و «رقابت سالم» را همزمان معنا می‌کند.
تأکید رئیس دانشگاه آزاد یزد بر «کاشت بذر امید» از مسیر سرگرمی علمی، ناظر به یک واقعیت مهم است: بخشی از فرسودگی ذهنی دانش‌آموزان ناشی از یکنواختی ارزیابی‌ها و محدودشدن موفقیت به نمره است. رویدادهایی مانند سماکاپ، با تبدیل مهارت به میدان رقابت، تعریف موفقیت را متنوع می‌کند و امکان درخشش را به طیف‌های بیشتری از دانش‌آموزان می‌دهد.
با این حال، تحقق امیدآفرینی نیازمند پیوست رسانه‌ای و تداوم است. اگر رویداد در دو روز خلاصه شود و جریان روایت‌سازی قبل و بعد از آن شکل نگیرد، امید به یک هیجان کوتاه‌مدت تقلیل می‌یابد. آن‌چه می‌تواند «امید» را پایدار کند، تبدیل دستاوردها به مسیرهای واقعی رشد، شبکه‌سازی، و حمایت از دانش‌آموزان برگزیده پس از مسابقه است.
دو: شناسایی استعداد و شایسته‌سالاری؛ از شعار تا سازوکار
دهقانی اشکذری از رویداد به‌عنوان بستری برای شناسایی استعدادها و کمک به شایسته‌سالاری یاد می‌کند. نقطه قوت این نگاه، انتقال کانون توجه از صرفاً «آموزش نظری» به «مهارت و اجرا» است؛ یعنی جایی که توانمندی در عمل سنجیده می‌شود و استعدادهای پنهان امکان ظهور پیدا می‌کنند.
اما شایسته‌سالاری فقط با برگزاری مسابقه محقق نمی‌شود؛ شایسته‌سالاری زمانی شکل می‌گیرد که مسیر انتخاب، داوری، و فرصت‌های بعد از انتخاب روشن باشد. اشاره به حضور متخصصین آموزش و پرورش، فنی و حرفه‌ای و باشگاه پژوهشگران جوان در داوری، می‌تواند گامی برای افزایش اعتبار ارزیابی‌ها و کاهش سلیقه‌گرایی باشد؛ به شرط آن‌که معیارهای داوری شفاف و قابل سنجش باشد.
نکته دیگر، ارتباط خروجی رویداد با نظام حمایت بعدی است. اگر ۸۸ قهرمان معرفی می‌شوند، باید مشخص باشد این قهرمانی به چه فرصت‌هایی منتهی می‌شود: دوره‌های تکمیلی، ارتباط با مراکز مهارتی، مسیرهای هدایت تحصیلی، یا حمایت از اختراعات و دست‌سازها. بدون این پل ارتباطی، قهرمان‌سازی به مراسم تقدیر محدود می‌شود.
سه: زیست‌بوم تربیتی و زنجیره آموزش؛ هم‌افزایی دانشگاه و مدرسه
یکی از گزاره‌های کلیدی نشست، طرح «زنجیره کامل آموزش» در استان یزد است: ۲۰ هزار دانشجو در ۱۰ واحد دانشگاهی و ۴۵۰۰ دانش‌آموز در مدارس سما و سعادت. این پیوند اگر به‌درستی مدیریت شود، می‌تواند مزیت رقابتی ایجاد کند؛ یعنی دانش‌آموزان از امکانات دانشگاه، آزمایشگاه‌ها، تجربه‌های پژوهشی و مربیان تخصصی بهره‌مند شوند و دانشگاه نیز از نیروهای مستعد آینده تغذیه شود.
هم‌افزایی واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که رویدادها به پروژه‌های مشترک تبدیل شوند. برای نمونه، در محور رباتیک یا اختراعات، می‌توان مسیرهای کارگاهی مشترک میان دانشکده‌ها و مدارس تعریف کرد. این‌گونه، مسابقه تنها «ایستگاه پایانی» نیست، بلکه «بخش نمایشی» یک فرایند تربیتی طولانی‌تر خواهد بود.
از سوی دیگر، هماهنگی چندنهادی با حضور آموزش و پرورش و فنی و حرفه‌ای، ظرفیت استانداردسازی را افزایش می‌دهد. اگر این همکاری به تعریف استاندارد مهارتی و استمرار دوره‌های آموزشی منجر شود، سماکاپ می‌تواند از یک رویداد مناسبتی به یک مدل توسعه مهارت دانش‌آموزی تبدیل شود.
چهار: طراحی محورها و گستره رشته‌ها؛ تنوع فرصت‌ها و چالش کیفیت
پنج محور اعلام‌شده، دامنه سنی و علایق متنوعی را پوشش می‌دهد: از تاک‌کاپ برای پیش‌دبستانی تا رباتیک، سخنرانی علمی، محتوای دیجیجال و اختراعات و دست‌سازها. این تنوع، یک مزیت است زیرا رقابت را از انحصار رشته‌های خاص خارج می‌کند و استعدادهای ارتباطی، فنی، خلاق و اجرایی را در کنار هم به رسمیت می‌شناسد.
اعلام برگزاری در ۸۸ رشته مهارتی نیز نشانه گستردگی است؛ اما گستردگی همیشه به معنای عمق نیست. چالش اصلی چنین طراحی‌ای، حفظ کیفیت داوری و یکدستی استانداردها در همه رشته‌هاست. هرچه رشته‌ها بیشتر شود، نیاز به داوران تخصصی‌تر، دستورالعمل دقیق‌تر و مدیریت زمان و مکان پیچیده‌تر خواهد شد.
برای جلوگیری از افت کیفیت، لازم است وزن‌دهی به معیارها، نحوه ارائه آثار، و روش سنجش مهارت‌ها مشخص باشد. همچنین، به‌ویژه در محورهایی که تولید محتوا یا اختراع مطرح است، باید اصالت آثار، فرآیند تولید و میزان مشارکت دانش‌آموز شفاف شود تا رقابت عادلانه بماند و اعتماد عمومی تقویت گردد.
پنج: اجرا، میزبانی و اقتصاد رویداد؛ فرصت‌ها و ملاحظات
میزبانی یزد برای دومین سال متوالی، می‌تواند به تثبیت برند رویداد در سطح ملی کمک کند. تلفیق برنامه‌های جنبی مانند بازدید از جاذبه‌های گردشگری نیز رویداد را از یک مسابقه صرف به «سفر آموزشی-فرهنگی» نزدیک می‌کند و برای دانش‌آموزان تجربه ماندگار می‌سازد؛ تجربه‌ای که برای خانواده‌ها و مدارس نیز جذاب است.
با این حال، اعلام اینکه کلیه هزینه‌های ایاب و ذهاب و اسکان برعهده مدارس است، یک نکته تعیین‌کننده در عدالت دسترسی است. اگر هزینه‌ها به مدارس واگذار شود، ممکن است برخی مناطق یا مدارس کم‌برخوردار در اعزام تیم‌ها با محدودیت مواجه شوند؛ نتیجه آن می‌تواند کاهش تنوع جغرافیایی و از دست رفتن بخشی از استعدادها باشد.
از منظر اجرایی نیز، قطعی‌شدن حضور ۳۰۰ تیم از ۱۱ استان و باز بودن فرصت سایر استان‌ها تا پایان ماه، نشان از روند ثبت و انتخاب چندمرحله‌ای دارد. مدیریت چنین حجمی در پنج سالن، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق زمان‌بندی، ساماندهی رفت‌وآمد، اسکان و تغذیه، و همچنین مدیریت رسانه‌ای است تا رویداد در ذهن مخاطب ملی به‌عنوان یک اتفاق حرفه‌ای ثبت شود.
جمع‌بندی
مرحله پایانی چهارمین رویداد کشوری سماکاپ در یزد، با تمرکز بر رقابت‌های علمی و مهارتی در پنج محور اصلی، همزمان سه هدف را دنبال می‌کند: ایجاد نشاط و امید در نسل نوجوان، شناسایی استعدادها و تقویت شایسته‌سالاری، و توسعه هم‌افزایی میان مدرسه و دانشگاه در قالب یک زنجیره آموزشی. گستردگی مشارکت با حضور ۱۰ هزار دانش‌آموز در سطح کشور و پیش‌بینی حضور ۶۰۰ برگزیده در مرحله نهایی، در کنار قطعی‌شدن ۳۰۰ تیم از ۱۱ استان، نشان می‌دهد رویداد به سطح قابل توجهی از فراگیری رسیده است.