متخصص حوزه تمرین و آسیبشناسی ورزشی گفت: بر اساس شواهد علمی، بین ۳۰ تا ۷۰ درصد از آسیبهای قابل پیشگیری در ورزش حرفهای را میتوان با اصلاح الگوهای حرکتی، بهبود کنترل عصبی–عضلانی و مدیریت صحیح بار تمرینی کاهش داد. هرچه این مداخلات زودتر و با کیفیت بالاتری اجرا شوند، اثربخشی آنها نیز افزایش خواهد یافت.
به نقل از ایرنا، همزمان با بروز شرایط بحرانی مانند جنگ که به تعویق مسابقات و محدودیتهای تمرینی منجر میشود، یکی از مهمترین دغدغههای جامعه ورزش، حفظ آمادگی ورزشکاران و جلوگیری از افت عملکرد است. خاطره ترکاشوند، متخصص حوزه تمرین و آسیبشناسی ورزشی، در گفتوگو با ایرنا به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخت و بر ضرورت اتخاذ رویکردی علمی برای مدیریت این شرایط تأکید کرد.
وی با اشاره به پدیده دترینینگ به عنوان مهمترین تهدید برای ورزشکاران در دورههای وقفه تمرینی، اظهار داشت: کاهش یا توقف تمرینات باعث افت سریع ظرفیتهای قلبی–تنفسی، قدرت عضلانی و هماهنگی عصبی–عضلانی میشود. در چنین شرایطی هدف ورزشکاران نباید افزایش عملکرد باشد، بلکه باید بر حفظ حداقل سازگاریهای فیزیولوژیک و مهارتی تمرکز کنند. این مهم از طریق اجرای تمرینات کمحجم اما هدفمند در حوزههای هوازی، قدرتی، مهارتی و ذهنی، در کنار مدیریت استرس و تغذیه مناسب قابل تحقق است.
ترکاشوند با تأکید بر افزایش ریسک آسیب در صورت بازگشت ناگهانی به تمرینات پرفشار، افزود: کاهش آمادگی بدنی باعث ایجاد فاصله بین ظرفیت عملکردی بدن و بار تمرینی میشود و همین موضوع زمینهساز آسیبهای عضلانی–اسکلتی خواهد بود. حفظ حداقل سطح فعالیت بدنی، انجام تمرینات با وزن بدن، تقویت ثبات مرکزی و تمرینات تعادلی از مهمترین راهکارهای پیشگیری از افت عملکرد و آسیب است. بازگشت به تمرین باید تدریجی و کنترلشده باشد و افزایش بار تمرینی بیش از ۱۰ درصد در هفته میتواند خطرآفرین باشد. همچنین نقش تغذیه مناسب، دریافت کافی پروتئین و ریکاوری در کاهش آسیبپذیری بسیار حائز اهمیت است.
این متخصص حوزه تمرین و آسیبشناسی ورزشی در ادامه به دلایل شیوع بالای مصدومیتهای تکراری در ورزشکاران حرفهای اشاره کرد و آن را نتیجه تعامل پیچیدهای از عوامل بیومکانیکی، فیزیولوژیک، روانی و مدیریتی دانست.
وی عنوان کرد: در اوج دوران حرفهای، افزایش حجم تمرین و فشردگی مسابقات باعث تجمع میکروآسیبها در بافتهای بدن میشود و در صورت نبود ریکاوری کافی، این آسیبها به مشکلات مزمن تبدیل خواهند شد.
به گفته ترکاشوند، عدم تعادل عضلانی، ضعف کنترل عصبی–عضلانی، بازگشت زودهنگام به میادین و استرسهای روانی نیز از دیگر عوامل مؤثر در تکرار آسیبها هستند.
وی با اشاره به نقش فدراسیونهای ورزشی در کاهش ریسک آسیب، بر لزوم اجرای سیستمهای غربالگری چندعاملی برای شناسایی استعداد آسیب در ورزشکاران پایه تأکید کرد و افزود: طراحی برنامههای تمرینی با محوریت کنترل حرکتی، ثبات مرکزی و تقویت تدریجی، در کنار مدیریت دقیق بار تمرینی، میتواند به شکل قابل توجهی از بروز آسیب جلوگیری کند.
به اعتقاد او، آموزش مربیان بر اساس شواهد علمی، ایجاد مسیرهای استاندارد توانبخشی و راهاندازی شبکههای تخصصی درمان و پیشگیری از آسیب، از دیگر اقداماتی است که باید در دستور کار فدراسیونها قرار گیرد.
ترکاشوند همچنین عوامل بروز مشکلات حرکتی در ورزشکاران را چندوجهی دانست و گفت: مواردی مانند عدم توازن عضلانی، اختلال در کنترل عصبی–عضلانی، تمرینات نادرست، خستگی مزمن، شرایط محیطی نامناسب و استرسهای روانی بهصورت همزمان بر کیفیت حرکت تأثیر میگذارند. تشخیص دقیق این مشکلات نیازمند ارزیابی تخصصی و چندبعدی است.
وی در پایان به نقش حرکت اصلاحی در کاهش آسیبها پرداخت و تصریح کرد: بر اساس شواهد علمی، بین ۳۰ تا ۷۰ درصد از آسیبهای قابل پیشگیری در ورزش حرفهای را میتوان با اصلاح الگوهای حرکتی، بهبود کنترل عصبی–عضلانی و مدیریت صحیح بار تمرینی کاهش داد. هرچه این مداخلات زودتر و با کیفیت بالاتری اجرا شوند، اثربخشی آنها نیز افزایش خواهد یافت.